Shloka 10
Yoga, Nārāyaṇa as Supreme Principle, and the Emanation of Categories
Sāṅkhya-Yoga Outline
तथा बुद्धिप्रदीपेन दूरस्थं सुविपश्चित: । प्रत्यासन्नं निनीषन्ति ज्ञेयं ज्ञानाभिसंहितम्
tathā buddhi-pradīpena dūrasthaṁ su-vipaścitaḥ | pratyāsannaṁ ninīṣanti jñeyaṁ jñānābhisaṁhitam ||
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—അങ്ങനെ തന്നെ അത്യന്തം വിവേകികൾ ബുദ്ധി-പ്രദീപംകൊണ്ട് ദൂരസ്ഥമെന്നു തോന്നുന്നതിനെ സമീപത്തേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്നു—അത് ജ്ഞാനത്തിൽ അധിഷ്ഠിതമായ ജ്ഞേയ തത്ത്വം തന്നെയാണ്।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Discriminative intellect (buddhi) functions like a lamp: it enables the wise to approach the knowable Reality (jñeya) that is accessible through knowledge (jñāna), culminating in realization of the suprasensory Brahman and the sublation of the visible world into that knowledge-natured Self.
In the Shanti Parva’s instruction to Yudhishthira, Bhishma continues a philosophical exposition: he uses the image of a lamp to explain how sages employ inner discernment to ‘bring near’ what seems remote—direct knowledge of ultimate Reality—rather than remaining confined to sensory appearances.