Shloka 88
Adhyāya 199: Karma–Jñāna Causality and the Nirguṇa Brahman
Manu’s Instruction
विरूप उवाच धारयामि नरव्याप्र विकृतस्येह गो: फलम् । ददतश्न न गृह्नाति विकृतो मे महीपते,विरूप बोला--पुरुषसिंह! मैं विकृतके एक गोदानका फल ऋणके तौरपर अपने यहाँ रखता हूँ। पृथ्वीनाथ! उस ऋणको आज मैं दे रहा हूँ; परंतु यह विकृत ले नहीं रहा है
virūpa uvāca | dhārayāmi naravyāghra vikṛtasyeha goḥ phalam | dadataś ca na gṛhṇāti vikṛto me mahīpate ||
വിരൂപൻ പറഞ്ഞു—നരവ്യാഘ്രാ! വികൃതന്റെ ഗോദാനഫലം ഞാൻ ഇവിടെ ഋണമായി വഹിച്ചിരിക്കുന്നു. മഹീപതേ! ഇന്ന് ഞാൻ ആ ഋണം അടയ്ക്കുന്നു; എന്നാൽ വികൃതൻ അത് എനിക്കിൽ നിന്ന് സ്വീകരിക്കുന്നില്ല.
विरूप उवाच
Educational Q&A
The verse highlights dharma around obligation and moral accounting: one should repay what one holds as another’s due (even intangible ‘phala’/merit), and acceptance/refusal itself can carry ethical significance in disputes about rightful ownership of merit.
Virūpa tells the king that he has been holding the ‘fruit’ (merit) of Vikṛta’s cow-gift as a kind of debt. Now he is offering to return it, but Vikṛta refuses to accept the repayment, indicating a moral or legal complication being brought before royal judgment.