Shloka 4
मनस्–बुद्धि–गुणविचारः (Manas–Buddhi–Guṇa Inquiry) — Meditation and Nirguṇa Realization
दिव्यानि कामचारीणि विमानानि सभास्तथा । आक्रीडा विविधा राजन पद्मिन्यश्वैव काज्चना:,परम बुद्धिमान् देवताओंके ये जो स्थान बताये जाते हैं, उनके रूप-रंग अनेक प्रकारके हैं। फल भी नाना प्रकारके हैं। देवताओंके यहाँ इच्छानुसार विचरनेवाले दिव्य विमान तथा दिव्य सभाएँ होती हैं। राजन! उनके यहाँ नाना प्रकारके क्रीडास्थल तथा सुवर्णमय कमलोंसे सुशोभित बावलियाँ होती हैं
divyāni kāmacārīṇi vimānāni sabhās tathā | ākrīḍā vividhā rājan padminyaś caiva kāñcanāḥ ||
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—ദേവലോകങ്ങളിൽ ഇഷ്ടാനുസാരം സഞ്ചരിക്കുന്ന ദിവ്യവിമാനങ്ങളും ദീപ്തമായ സഭാമണ്ഡപങ്ങളും ഉണ്ട്. രാജാവേ, അവിടെ നാനാവിധ ക്രീഡാവനങ്ങളും കളിസ്ഥലങ്ങളും, കൂടാതെ സ്വർണ്ണപദ്മങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ കുളങ്ങളും പടിക്കിണറുകളും ഉണ്ട്. ഇങ്ങനെ ജ്ഞാനികൾ പറയുന്ന ദേവധാമങ്ങൾ വിവിധ രൂപ-ഭോഗങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവയാണ്—ഉന്നത പുണ്യത്തിൽ നിന്നുയരുന്ന ഫലങ്ങളെ വെളിപ്പെടുത്തുന്നു.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma highlights the attractive, richly adorned enjoyments of the divine worlds—vimānas, assembly-halls, and pleasure-grounds—pointing to the doctrine of karma-phala: refined, desirable experiences arise as results of accumulated merit (puṇya).
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs the king on dharma and its results. Here he describes the splendor of the gods’ abodes—vehicles that move by will, divine halls, and golden lotus-ponds—as part of an account of higher realms and the fruits of virtuous conduct.