Shloka 8
Śarīrin, Buddhi, and the Limits of Sense-Perception (इन्द्रियबुद्धिशरीरिविचारः)
ततो मनसि संगृहा पञ्चवर्ग विचक्षण: । समाददध्यान्मनो भ्रान्तमिन्द्रियेः सह पठ्चभि:,तत्पश्चात् बुद्धिमान एवं विद्वान् पुरुष पाँचों इन्द्रियोंको मनमें स्थिर करे। उसके बाद पाँचों इन्द्रियोंसहित चंचल मनको परमात्माके ध्यानमें एकाग्र करे
tato manasi saṅgṛhya pañcavargaṁ vicakṣaṇaḥ | samādadhyān mano bhrāntam indriyaiḥ saha pañcabhiḥ ||
അതിനുശേഷം വിവേകി അഞ്ചിന്ദ്രിയസംഘത്തെ മനസ്സിൽ സംഹരിക്കണം. പിന്നെ അഞ്ചിന്ദ്രിയങ്ങളോടുകൂടി അലഞ്ഞുതിരിയുന്ന മനസ്സിനെ പരമാത്മധ്യാനത്തിൽ സ്ഥാപിച്ച് ഏകാഗ്രമാക്കണം.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Sense-restraint and mental steadiness are prerequisites for meditation: first withdraw the five senses into the mind, then fix the restless mind—along with the senses—upon the Supreme Self.
In Shanti Parva’s instruction on dharma and liberation, Bhishma continues his guidance by outlining a practical inner discipline: collecting the senses, calming the mind’s distraction, and directing attention toward the Paramatman through meditation.