Shloka 6

Devanagari script

मोक्षाश्रमं यक्षरते यथोक्तं शुचि: सुसंकल्पितमुक्तबुद्धि: । अनिन्धन ज्योतिरिव प्रशान्तं स ब्रह्मलोकं श्रयते मनुष्य:,जो बुद्धिको संकल्परहित करके पवित्र हो शास्त्रोक्त विधिके अनुसार मोक्ष-आश्रम (संन्यास) के नियमोंका पालन करता है, वह मनुष्य बिना ईँंधनकी आगके समान परम शान्त ज्योतिर्मय ब्रह्मलोकको प्राप्त होता है

Transliteration

bharadvāja uvāca | mokṣāśramaṁ yakṣarate yathoktaṁ śuciḥ susaṅkalpitamuktabuddhiḥ | anindhana-jyotir iva praśāntaṁ sa brahmalokaṁ śrayate manuṣyaḥ ||

Translation

സങ്കൽപ്പബന്ധം വിട്ട് ശുചിയായി, ദൃഢനിശ്ചയത്തോടെ മുക്തബുദ്ധിയായി ശാസ്ത്രോക്തവിധിപ്രകാരം മോക്ഷാശ്രമം (സന്ന്യാസ) യഥാവിധി അനുഷ്ഠിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ, ഇന്ധനമില്ലാതെ ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിജ്യോതി പോലെ പ്രശാന്തനും ദീപ്തനും ആയി ബ്രഹ്മലോകത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു।

Word by Word

• {'mokṣāśramam': 'the āśrama (stage/discipline) oriented to liberation

• renunciant order (saṁnyāsa)', 'yathoktam': 'as stated

• according to instruction (scriptural prescription)', 'śuciḥ': 'pure

• cleansed (externally and internally)', 'su-saṅkalpita': 'well-resolved

• properly oriented in intention', 'mukta-buddhiḥ': 'one whose mind/intellect is freed (from attachment, delusion, grasping)', 'anindhana-jyotiḥ': 'a light/flame without fuel

• self-sustaining radiance', 'iva': 'like

• as', 'praśāntam': 'fully pacified

• stilled', 'brahmalokam': 'Brahma-world

• realm/state associated with Brahman/Brahmā (highest spiritual attainment in this context)', 'śrayate': 'resorts to

• takes refuge in', 'manuṣyaḥ': 'a human being

Speaker

भरद्वाज उवाच

Characters & Entities

• Bharadvāja
• mokṣāśrama (saṁnyāsa)
• brahmaloka
• anindhana-jyoti (fuel-less flame/light)

Educational Q&A

What is the core teaching?

Liberation-oriented life (mokṣāśrama/saṁnyāsa) succeeds through purity, freedom of intellect from attachment, and living exactly by the prescribed discipline; the result is a serene, self-sustaining spiritual radiance culminating in brahmaloka.

What is happening in the narrative?

In Śānti Parva’s instruction on dharma and liberation, Bharadvāja describes the fruit of properly practiced renunciation: the renunciant who follows the scriptural method with a purified, unattached mind attains the tranquil Brahma-world, likened to a flame that shines without fuel.