Shloka 15
जपयोगयोः तुल्यफलनिर्णयः
Adhyāya 193: Adjudication of the Comparable Fruits of Japa and Yoga
इह श्रमो भयं मोह: क्षुधा तीव्रा च जायते । लोभभश्चार्थकृतो नृणां येन मुहन्त्यपण्डिता:
iha śramo bhayaṁ mohaḥ kṣudhā tīvrā ca jāyate | lobhaś cārthakṛto nṛṇāṁ yena muhyanty apaṇḍitāḥ ||
ഭരദ്വാജൻ പറഞ്ഞു—ഈ ലോകത്തിൽ അധ്വാനം, ഭയം, മോഹം, കൂടാതെ കടുത്ത വിശപ്പിന്റെ പീഡയും ഉദിക്കുന്നു. മനുഷ്യരിൽ ധനത്തിൽ നിന്നുയരുന്ന ലോഭം പ്രത്യേകിച്ച് ശക്തമാണ്; അതിനാൽ അവിവേകികൾ മോഹത്തിൽ പെട്ട് വഴിതെറ്റുന്നു.
भरद्वाज उवाच
Educational Q&A
Worldly life naturally brings hardship (toil, fear, hunger) and mental confusion; greed for wealth intensifies this confusion, especially for those without discernment, so ethical clarity requires restraint and detachment from artha-driven craving.
In the didactic discourse of the Śānti Parva, Bharadvāja speaks as a teacher, diagnosing common sources of human suffering and moral error—especially the deluding power of wealth-born greed.