Shloka 3
शौचाचारस्थित: सम्यग्विघसाशी गुरुप्रिय: । नित्यव्रती सत्यपर: स वै ब्राह्मण उच्यते,भगुजीने कहा--जो जाति, कर्म आदि संस्कारोंसे सम्पन्न, पवित्र तथा वेदोंके स्वाध्यायमें संलग्न है, (यपजन-याजन, अध्ययनाध्यापन और दान-प्रतिग्रह--इन) छ: कर्मोमें स्थित रहता है, शौच एवं सदाचारका पालन तथा परम उत्तम यज्ञशिष्ट अन्नका भोजन करता है, गुरुके प्रति प्रेम रखता, नित्य व्रतका पालन करता तथा सत्यमें तत्पर रहता है, वही ब्राह्मण कहलाता है
bharadvāja uvāca | śaucācārasthitaḥ samyag vighasāśī gurupriyaḥ | nityavratī satyaparaḥ sa vai brāhmaṇa ucyate ||
ശൗചത്തിലും സദാചാരത്തിലും സമ്യകമായി നിലകൊണ്ട്, യജ്ഞശിഷ്ടമായ അന്നമേ ഭുജിച്ച്, ഗുരുവിന് പ്രിയനായി, നിത്യവ്രതം അനുഷ്ഠിച്ച്, സത്യത്തിൽ തത്പരനായിരിക്കുന്നവനെയാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ ബ്രാഹ്മണൻ എന്നു പറയുന്നത്।
भरद्वाज उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that true brāhmaṇa status is grounded in character: purity and good conduct, disciplined vows, devotion to one’s teacher, restraint in food (eating sanctified remnants), and unwavering commitment to truth.
In a didactic exchange within Śānti Parva, Bharadvāja states a normative definition of who deserves to be called a brāhmaṇa, emphasizing ethical and ritual discipline as the criteria.