Shloka 2
न शरीराश्रितो जीवस्तस्मिन् नष्टे प्रणश्यति । समिधामिव दग्धानां यथानिनिर्दश्यते तथा,शरीरके आश्रयसे रहनेवाला जीव उसके नष्ट होनेपर भी नष्ट नहीं होता है। जैसे समिधाओंके आश्रित हुई आग उनके जल जानेपर भी देखी जाती है, उसी प्रकार जीवकी सत्ताका भी प्रत्यक्ष अनुभव होता है
na śarīrāśrito jīvas tasmin naṣṭe praṇaśyati | samidhām iva dagdhānāṁ yathāgnir nirdiśyate tathā |
ജീവൻ യഥാർത്ഥത്തിൽ ശരീരാശ്രിതനല്ല; ശരീരം നശിച്ചാലും അവൻ നശിക്കുന്നില്ല. സമിധകൾ കത്തിപ്പോയ ശേഷവും അഗ്നിയെ തിരിച്ചറിയുന്നതുപോലെ, ജീവന്റെ സത്തയും അനുഭവഗമ്യമാണ്.
भरद्वाज उवाच
Educational Q&A
The jīva is not annihilated when the body is destroyed; bodily death is not the end of the self. The verse uses the analogy of fire and kindling to show that the self’s reality is understood as continuing beyond its bodily support.
In the Śānti Parva’s instructional setting, Bharadvāja is presenting a philosophical argument about the self’s independence from the body, employing a familiar analogy (fire supported by fuel) to clarify the doctrine of the self’s non-destruction.