Shloka 182
सत्य–अनृत, प्रकाश–तमस्, स्वर्ग–नरक विवेचनम्
Truth and Untruth as Light and Darkness; Svarga and Naraka as Ethical Consequences
इस कमलकी कर्णिका मेरुपर्वत है, जो आकाशमें बहुत ऊँचेतक गया है। उसी पर्वतके मध्यभागमें स्थित होकर जगदीश्वर ब्रह्मा सम्पूर्ण लोकोंकी सृष्टि करते हैं ।। इति श्रीमहाभारते शान्तिपर्वणि मोक्षधर्मपर्वणि भुगुभरद्वाजसंवादे द्यशीत्यधिकशततमो<ध्याय:
asya kamalasya karṇikā meru-parvataḥ, ya ākāśe bahu ūrdhvaṃ gataḥ. tasyaiva parvatasya madhya-bhāge sthitvā jagad-īśvaraḥ brahmā sarveṣāṃ lokānāṃ sṛṣṭiṃ karoti.
ഈ താമരയുടെ കർണിക മേരുപർവ്വതമാണ്; അത് ആകാശത്തിലേക്ക് അത്യുച്ചമായി ഉയർന്നിരിക്കുന്നു. ആ പർവ്വതത്തിന്റെ മദ്ധ്യഭാഗത്ത് ആസീനനായ ജഗദീശ്വരൻ ബ്രഹ്മാവ് സർവ്വലോകങ്ങളുടെ സൃഷ്ടി നടത്തുന്നു.
भरद्वाज उवाच
Educational Q&A
The passage presents a cosmological symbol: the lotus’ center is identified with Mount Meru, and Brahmā, positioned at the cosmic center, is described as generating the worlds. The teaching emphasizes an ordered universe with a sacred center from which creation proceeds.
In the Bhṛgu–Bharadvāja dialogue within the Mokṣa-dharma section, Bharadvāja describes the cosmic structure using the image of a lotus and explains that Brahmā, seated at Meru’s center, carries out the creation of all realms.