Shloka 21
भृगु–भरद्वाजसंवादः: वर्णभेदस्य कर्माधारितव्याख्या
Bhrigu–Bharadvaja Dialogue: A Karma-Based Account of Varṇa
अकार्यमिति चैवेम॑ नात्मानं संत्यजाम्यहम् । नात:ः पापीयसीं योनिं पतेयमपरामिति
akāryam iti caivemaṁ nātmānaṁ saṁtyajāmy aham | nātaḥ pāpīyasīṁ yoniṁ pateyam aparām iti ||
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു— ‘ഇത് അധർമ്മകൃത്യം’ എന്നു അറിഞ്ഞിട്ടും ഞാൻ എന്റെ ജീവൻ ഉപേക്ഷിക്കുന്നില്ല. അങ്ങനെ ചെയ്താൽ ഈ നിലയിൽ നിന്ന് വീണു ഇതിലും അധികം പാപമയമായ മറ്റൊരു യോനിയിൽ ജനിക്കേണ്ടിവരുമോ എന്ന ഭയം എനിക്ക് ഉണ്ട്.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Self-destruction is treated as adharma: even in suffering, one should not abandon life out of despair, because such an act carries moral consequence and may lead to a worse rebirth. The verse frames restraint as an ethical duty grounded in accountability across lives.
In the Śānti discourse, Bhīṣma explains why he does not give up his life: he recognizes suicide as an improper act and fears the karmic result—falling into a more sinful state of birth—thereby reinforcing dharma-based endurance.