Shloka 30

Adhyāya 180: Jīva, Śarīra, and the Fire Analogy (भृगु–भरद्वाज संवादः)

Devanagari script

सुखमसुखमलाभमर्थलाभं रतिमरतिं मरणं च जीवितं च । विधिनियतमवेक्ष्य तत्त्वतो<5हं व्रतमिदमाजगरं शुचिश्लरामि,“सुख-दुःख, लाभ-हानि, अनुकूल और प्रतिकूल तथा जीवन और मरण--ये सब दैवके अधीन हैं। इस प्रकार यथार्थरूपसे जानकर मैं शुद्धभावसे इस आजगरब्रतका आचरण करता हूँ

Translation

സുഖം-ദുഃഖം, ലാഭം-നഷ്ടം, അനുകൂലം-പ്രതികൂലം, കൂടാതെ ജീവൻ-മരണം—ഇവയെല്ലാം വിധിയുടെ അധീനമാണ്. ഈ തത്ത്വം യഥാർത്ഥമായി അറിഞ്ഞ് ഞാൻ ശുദ്ധഭാവത്തോടെ ഈ ആജഗര-വ്രതം ആചരിക്കുന്നു.

Word by Word

सुखम्happiness

असुखम्unhappiness

अलाभम्non-gain, loss

अर्थलाभम्gain of wealth/benefit

रतिम्delight, attachment

अरतिम्dislike, aversion

मरणम्death

चand

जीवितम्life

चand

विधिनियतम्fixed by fate/ordinance

अवेक्ष्यhaving considered/observed

तत्त्वतःin truth, correctly

अहम्I

व्रतम्vow, observance

इदम्this

आजगरम्python (ajagara); (as) ajagara-vow

शुचिश्लरामिI practice/observe (purely)

Speaker

भीष्म उवाच

Character Dynamics

Dharma Sankata (Moral Dilemma)

War Context

Verse Rasa (Emotional Essence)

Philosophical Teaching

Political Layer

Geographic Context

Meter (Chandas)

Sandhi Notes