Shloka 21

Adhyāya 180: Jīva, Śarīra, and the Fire Analogy (भृगु–भरद्वाज संवादः)

Devanagari script

कणं कदाचित्‌ खादामि पिण्याकमपि च ग्रसे । भक्षये शालिमांसानि भक्षांश्नोच्चावचान्‌ पुन:,“कभी चावलकी कनी खाता हूँ, कभी तिलकी खली ही खाकर रह जाता हूँ और कभी अगहनीके चावलका भात भरपेट खाता हूँ। इस प्रकार मुझे बढ़िया-घटिया सभी तरहके भोजन बारंबार प्राप्त होते रहते हैं

Translation

ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—“ചിലപ്പോൾ ഞാൻ അരിയുടെ കണങ്ങൾ തിന്നുന്നു; ചിലപ്പോൾ എള്ളിന്റെ പിണ്ണാക്ക് തന്നെയാണ് എന്റെ കവിള്‍. പിന്നെ ചിലപ്പോൾ ശാലി അരിയും മാംസാദി ഉത്തമഭക്ഷ്യങ്ങളും ഭുജിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ ഉത്തമവും നികൃഷ്ടവും ആയ എല്ലാ തരത്തിലുള്ള ആഹാരങ്ങളും എനിക്ക് വീണ്ടും വീണ്ടും ലഭിക്കുന്നു.”

Word by Word

कणम्a grain/morsel

कदाचित्sometimes

खादामिI eat

पिण्याकम्oil-cake (pressed seed residue)

अपिalso/even

चand

ग्रसेI swallow/eat

भक्षयेI eat/consume

शालिमांसानिrice-and-meat dishes (lit. rice-meats)

भक्षान्foods/eatables

उच्चावचान्various (high and low; good and bad)

पुनःagain, repeatedly

Speaker

भीष्म उवाच

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes