Shloka 50
अध्याय १७८ — प्राणवायुगतिः तथा शारीराग्निव्यवस्था
Adhyāya 178 — The courses of prāṇa-vāyu and the regulation of the bodily fire
एष ब्रद्मप्रतिष्ठो5हं ग्रीष्मे शीतमिव हृदम् । शाम्यामि परिनिर्वामि सुखं मामेति केवलम्
eṣa brahmapratiṣṭho 'haṃ grīṣme śītam iva hradam | śāmyāmi parinirvāmi sukhaṃ mām eti kevalam ||
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—ഇപ്പോൾ ഞാൻ പരബ്രഹ്മത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിതനായി. ഗ്രീഷ്മതാപത്തിൽ ജനങ്ങൾ ശീതളമായ തടാകത്തിൽ പ്രവേശിക്കുന്നതുപോലെ, ഞാൻ ആ പരമതത്ത്വത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു. അതുകൊണ്ട് ഞാൻ ശാന്തൻ; എല്ലാദിക്കിലും പൂർണ്ണ നിർവാണം പ്രാപിച്ചു. ഇനി എനിക്ക് ഉള്ളത് സുഖം മാത്രം—സുഖം മാത്രം.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse presents the ideal of inner liberation: when one becomes established in Brahman (brahmapratiṣṭha), mental heat and turmoil subside, culminating in complete peace (parinirvāṇa). Ethical life and right understanding mature into detachment, so that even at life’s end one abides in calm and experiences undivided well-being.
Bhishma, lying on his bed of arrows and concluding his instruction in the Shanti Parva, describes his present inner state. Using the image of entering a cool lake in summer, he declares that he has entered and become grounded in Brahman, and therefore feels total pacification and only bliss as he approaches his departure.