Shloka 48
अध्याय १७८ — प्राणवायुगतिः तथा शारीराग्निव्यवस्था
Adhyāya 178 — The courses of prāṇa-vāyu and the regulation of the bodily fire
यद् यत् त्यजति कामानां तत् सुखस्याभिपूर्यते । कामस्य वशगो नित्यं दुःखमेव प्रपद्यते
yad yat tyajati kāmānāṁ tat sukhasyābhipūryate | kāmasya vaśago nityaṁ duḥkham eva prapadyate ||
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—മനുഷ്യൻ ഏത് ഏത് ആഗ്രഹങ്ങൾ ഉപേക്ഷിക്കുന്നുവോ, അത്രത്തോളം അവൻ സുഖത്തിൽ പരിപൂർണ്ണനാകുന്നു; എന്നാൽ എപ്പോഴും ആഗ്രഹത്തിന്റെ വശത്തിരിക്കുന്നവൻ ദുഃഖം മാത്രമേ പ്രാപിക്കൂ.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Happiness increases in direct proportion to the abandonment of desires; subservience to desire inevitably results in suffering. The verse promotes self-mastery and dispassion as ethical and spiritual disciplines.
In the Śānti Parva’s instruction on dharma and right living, Bhīṣma continues his counsel by stating a general principle about human psychology: relinquishing cravings brings contentment, whereas being ruled by craving leads to continual distress.