Shloka 22
Adhyāya 177: Pañca-mahābhūta-vicāra and Vṛkṣa-jīva-lakṣaṇa
Five Elements Inquiry and the Status of Plant Life
नात्यक्त्वा सुखमाप्रोति नात्यक्त्वा विन्दते परम् । नात्यक्त्वा चाभय: शेते त्यक्त्वा सर्व सुखी भव,“कोई मनुष्य त्याग किये बिना सुख नहीं पाता, त्याग किये बिना परमात्माको नहीं पा सकता और त्याग किये बिना निर्भय सो नहीं सकता। इसलिये तुम भी सब कुछ त्यागकर सुखी हो जाओ”
nātyaktvā sukham āpnoti nātyaktvā vindate param | nātyaktvā cābhayaḥ śete tyaktvā sarvaḥ sukhī bhava ||
ത്യാഗമില്ലാതെ സുഖം ലഭിക്കുകയില്ല; ത്യാഗമില്ലാതെ പരമത്തെ പ്രാപിക്കുകയില്ല; ത്യാഗമില്ലാതെ നിർഭയമായി നിദ്രിക്കാനും കഴിയില്ല. അതിനാൽ എല്ലാ ആസക്തിയും ത്യജിച്ച് യഥാർത്ഥ സമാധാനത്തിൽ സുഖിയായി ഇരിക്കുക।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Renunciation (tyāga), especially of attachment, is presented as the necessary condition for three aims: genuine happiness, realization of the Supreme, and fearlessness. Letting go removes anxiety rooted in possession and craving, enabling inner peace and the highest spiritual attainment.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs the inquirer on dharma and the means to peace after the devastation of war. Here he emphasizes a practical spiritual ethic: abandon clinging to worldly objects and outcomes, and one becomes tranquil and secure within.