Shloka 10
अमोघा रात्रयक्षापि नित्यमायान्ति यान्ति च । यदाहमेतज्जानामि न मृत्युस्तिष्ठतीति ह । सो<हं कथं प्रतीक्षिष्ये जालेनापिहितश्चरन्,ये अमोघ रात्रियाँ नित्य आती हैं और चली जाती हैं। जब मैं इस बातको जानता हूँ कि मृत्यु क्षणभरके लिये भी रुक नहीं सकती और मैं उसके जालमें फँसकर ही विचर रहा हूँ, तब मैं थोड़ी देर भी प्रतीक्षा कैसे कर सकता हूँ?
amoghā rātrayaḥ kṣapāpi nityam āyānti yānti ca | yad aham etaj jānāmi na mṛtyus tiṣṭhatīti ha | so 'haṃ kathaṃ pratīkṣiṣye jālenāpihitaś caran |
അമോഘമായ രാത്രികൾ നിത്യവും വരുകയും പോകുകയും ചെയ്യുന്നു. മരണം ഒരു ക്ഷണവും നിൽക്കില്ലെന്ന് ഞാൻ അറിയുമ്പോൾ, അതിന്റെ വലയാൽ മൂടപ്പെട്ടവനായി ഞാൻ സഞ്ചരിക്കുന്നു; അപ്പോൾ ഞാൻ അല്പസമയം പോലും എങ്ങനെ കാത്തിരിക്കാം?
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Time passes inexorably and death never pauses; therefore one should not postpone what is truly necessary—especially dharmic and spiritual effort. The verse urges urgency, wakefulness, and non-procrastination in the face of mortality.
Bhishma, speaking in the Shanti Parva’s instruction-setting, reflects on the relentless passage of nights and the certainty of death. He uses the image of being already caught under Death’s net to justify why delay is unreasonable.