Shloka 57
अव्यक्त-मानस-सृष्टिवादः
Doctrine of Creation from the Unmanifest ‘Mānasa’
Devanagari script
संकेते पिड़ला वेश्या कान्तेनासीद् विनाकृता । अथ कृच्छूगता शान्ता बुद्धिमास्थापयत् तदा,एक बार पिड़ला वेश्या बहुत देरतक संकेत स्थानपर बैठी रही, तब भी उसका प्रियतम उसके पास नहीं आया; इससे वह बड़े कष्टमें पड़ गयी, तथापि शान्त रहकर इस प्रकार विचार करने लगी
Translation
ഒരു പ്രാവശ്യം പിഡലാ എന്ന വേശ്യ സംകേതസ്ഥാനത്ത് ഏറെ നേരം കാത്തിരുന്നു; എങ്കിലും അവളുടെ പ്രിയൻ വന്നില്ല. അതിനാൽ അവൾ വലിയ ദുഃഖത്തിലായി; എന്നിരുന്നാലും ശാന്തയായി, അപ്പോൾ ബുദ്ധിയെ സ്ഥിരപ്പെടുത്തി ഇങ്ങനെ ചിന്തിക്കാൻ തുടങ്ങി।
Word by Word
संकेतेat the meeting-place / at the appointed place
संकेते:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसंकेत
FormMasculine, Locative, Singular
पिड़लाPiḍlā (proper name)
पिड़ला:
Karta
TypeNoun
Rootपिड़ला
FormFeminine, Nominative, Singular
वेश्याcourtesan
वेश्या:
Karta
TypeNoun
Rootवेश्या
FormFeminine, Nominative, Singular
कान्तेनby (her) beloved
कान्तेन:
Karana
TypeNoun
Rootकान्त
FormMasculine, Instrumental, Singular
आसीत्was
आसीत्:
TypeVerb
Rootअस्
FormImperfect (Lan), 3rd, Singular
विनाकृताmade without (him), left alone
विनाकृता:
TypeAdjective
Rootविना-कृत
FormFeminine, Nominative, Singular
अथthen
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
कृच्छुगताhaving fallen into distress
कृच्छुगता:
TypeAdjective
Rootकृच्छ्र-गत
FormFeminine, Nominative, Singular
शान्ताcalm
शान्ता:
TypeAdjective
Rootशान्त
FormFeminine, Nominative, Singular
बुद्धिम्thought, understanding, resolve
बुद्धिम्:
Karma
TypeNoun
Rootबुद्धि
FormFeminine, Accusative, Singular
आस्थापयत्fixed (her mind), set (her resolve)
आस्थापयत्:
TypeVerb
Rootस्था (आ-√स्था caus.)
FormImperfect (Lan), 3rd, Singular
तदाat that time
तदा:
TypeIndeclinable
Rootतदा
Speaker
ब्राह्मण उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes