Shloka 53
अव्यक्त-मानस-सृष्टिवादः
Doctrine of Creation from the Unmanifest ‘Mānasa’
उभे सत्यानृते त्यक्त्वा शोकानन्दौ भयाभये । प्रियाप्रिये परित्यज्य प्रशान्तात्मा भविष्यति,जब यह साधक सत्य और असत्य अर्थात् जगतके व्यक्त और अव्यक्त पदार्थोंका, शोक और हर्षका, भय और अभयका तथा प्रिय और अप्रिय आदि समस्त द्वद्धोंका परित्याग कर देता है, तब उसका चित्त शान्त हो जाता है
ubhe satyānṛte tyaktvā śokānandau bhayābhaye | priyāpriye parityajya praśāntātmā bhaviṣyati ||
സത്യം-അസത്യം, ശോകം-ആനന്ദം, ഭയം-അഭയം, പ്രിയം-അപ്രിയം—ഈ എല്ലാ ദ്വന്ദ്വങ്ങളെയും ഉപേക്ഷിച്ചാൽ അന്തരാത്മാവ് പ്രശാന്തമാകും.
ब्राह्मण उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that inner peace arises when a seeker relinquishes attachment to all opposites—truth/falsehood, sorrow/joy, fear/fearlessness, pleasant/unpleasant—so the mind is no longer pulled by reactive preferences and aversions.
A brāhmaṇa speaker delivers an instruction in the Śānti Parva’s didactic setting, emphasizing spiritual discipline: the aspirant is urged to transcend worldly dualities to attain a tranquil, settled inner state.