Shloka 41
अव्यक्त-मानस-सृष्टिवादः
Doctrine of Creation from the Unmanifest ‘Mānasa’
बुद्धिमन्तं कृतप्रज्ञ शुश्रुषुमनसूयकम् । दान्तं जितेन्द्रियं चापि शोको न स्पृशते नरम्,जो बुद्धिमान, ऊहापोहमें कुशल एवं शिक्षित बुद्धिवाला, अध्यात्मशास्त्रके श्रवणकी इच्छा रखनेवाला, किसीके दोष न देखनेवाला, मनको वशमें रखनेवाला और जितेन्द्रिय है, उस मनुष्यको शोक कभी छू भी नहीं सकता
buddhimantaṁ kṛtaprajñaṁ śuśrūṣum anasūyakam | dāntaṁ jitendriyaṁ cāpi śoko na spṛśate naram ||
ബുദ്ധിമാനായും വിവേകത്തിൽ സ്ഥിരനായും, ചിന്താ-വിമർശനത്തിൽ നിപുണനായും, ആത്മശാസ്ത്രോപദേശം ശ്രവിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവനായും, കുറ്റാന്വേഷണമില്ലാത്തവനായും, മനോനിഗ്രഹവും ഇന്ദ്രിയജയവും ഉള്ളവനായും ഇരിക്കുന്ന മനുഷ്യനെ ശോകം സ്പർശിക്കുകയില്ല।
ब्राह्मण उवाच
Educational Q&A
Grief is overcome not by external change but by inner discipline: cultivated intelligence, steady discernment, willingness to learn spiritual truth, freedom from envy and fault-finding, and mastery over mind and senses. These qualities make one resilient against sorrow.
In Śānti Parva’s instructional setting, a brāhmaṇa speaker describes the traits of an ideal, spiritually trained person and states the result: such a person is not afflicted by śoka (grief). The verse functions as ethical counsel within a broader teaching discourse.