Shloka 29
Śānti-parva 168: Śoka-nivṛtti-buddhi (The Cognition that Reduces Grief) and Piṅgalā’s Nairāśya
भीमयेन उवाच नाकाम: कामयत्यर्थ नाकामो धर्ममिच्छति । नाकाम: कामयानो<स्ति तस्मात् कामो विशिष्यते
Bhīmayena uvāca: nākāmaḥ kāmayaty arthaṃ nākāmo dharmam icchati | nākāmaḥ kāmayāno 'sti tasmāt kāmo viśiṣyate ||
ഭീമൻ പറഞ്ഞു—ധർമ്മരാജാ! മനസ്സിൽ ആഗ്രഹമില്ലാത്തവൻ ധനം തേടുകയില്ല; ധർമ്മം അനുഷ്ഠിക്കണമെന്നാഗ്രഹവും അവനില്ല. ആഗ്രഹരഹിതൻ ഭോഗവും തേടുന്നില്ല; അതിനാൽ ത്രിവർഗങ്ങളിൽ കാമം തന്നെയാണ് വിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്.
भीमयेन उवाच
Educational Q&A
Bhīma argues that desire (kāma) is the driving force behind human pursuit: without desire, one does not strive for wealth (artha) or even for dharma; hence kāma is presented as the most influential among the three aims.
In the Śānti Parva’s reflective dialogue, Bhīma addresses Dharmarāja (Yudhiṣṭhira) and offers a pragmatic view of human motivation, asserting that desire underlies the pursuit of both material success and moral/religious duty.