Shloka 68
Adhyāya 166: Kṛtaghna-doṣa (कृतघ्नदोषः) — the fault of ingratitude and the limits of expiation
परिवित्ति: परिवेत्ता या चैव परिविद्यते । पाणिग्रहास्त्वधर्मेण सर्वे ते पतिता: स्मृता:
parivittiḥ parivettā yā caiva parividyate | pāṇigrahās tv adharmeṇa sarve te patitāḥ smṛtāḥ ||
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു— ജ്യേഷ്ഠ സഹോദരന്റെ വിവാഹത്തിന് മുമ്പേ കനിഷ്ഠൻ അധർമ്മമായി വിവാഹം കഴിച്ചാൽ, ജ്യേഷ്ഠനെ ‘പരിവിത്തി’, കനിഷ്ഠനെ ‘പരിവേത്താ’, ഇങ്ങനെ കൈപിടിച്ച് സ്വീകരിക്കപ്പെടുന്ന സ്ത്രീയെ ‘പരിവിദ്യതേ’ എന്നു വിളിക്കുന്നു. ധർമ്മവിരുദ്ധമായ ഈ പാണിഗ്രഹണത്തിൽ ഉൾപ്പെട്ട എല്ലാവരും പതിതരായി സ്മൃതിയിൽ പറയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that violating the customary dharmic order of marriage—where the younger brother marries before the elder—constitutes an adharma-based marriage, and tradition regards all parties involved as incurring moral fault (patita).
In the Shanti Parva’s instruction on dharma, Bhishma defines technical terms used in dharma-discourse—parivitti (bypassed elder), parivettā (younger who marries first), and parividyate (the woman taken)—and states the ethical judgment attached to such a marriage.