Shloka 47
Adhyāya 166: Kṛtaghna-doṣa (कृतघ्नदोषः) — the fault of ingratitude and the limits of expiation
सुरापो वारुणीमुष्णां पीत्वा पापाद् विमुच्यते
bhīṣma uvāca | surāpo vāruṇīm uṣṇāṃ pītvā pāpād vimucyate |
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—സുരാപാനം ചെയ്ത ദോഷമുള്ളവൻ അത്യന്തം ചൂടാക്കിയ വാരുണി കുടിച്ചാൽ പാപത്തിൽ നിന്ന് വിമുക്തനാകുന്നു എന്ന് പറയുന്നു. ആശയം: ആ കടുത്ത ദാഹവേദന—അല്ലെങ്കിൽ അതിനാൽ സംഭവിക്കുന്ന മരണം—പ്രായശ്ചിത്തമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു; അങ്ങനെ ശുദ്ധനായ ശേഷം മാത്രമേ അവൻ ശുദ്ധ ലോകങ്ങൾ പ്രാപിക്കാൻ യോഗ്യനാകൂ, അല്ലാതെ അല്ല.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse presents a harsh prāyaścitta (expiation) for the sin of drinking liquor: intense physical suffering (symbolized by drinking scalding vāruṇī, even to the point of death) is portrayed as a means of purification, after which one becomes eligible for ‘pure worlds’; without expiation, one is not.
In the Śānti Parva’s instruction on dharma, Bhishma is teaching Yudhiṣṭhira about rules of conduct and expiations. Here he cites a specific expiatory rule concerning the liquor-drinker and the conditions under which purification is considered complete.