Shloka 45
Adhyāya 166: Kṛtaghna-doṣa (कृतघ्नदोषः) — the fault of ingratitude and the limits of expiation
तस्मान्नैवावगहोॉत नैव जातु निपातयेत् । शोणितं यावत: पांसून् संगृह्नीयाद् द्विजक्षतात्
tasmān naivāvagaho'ta naiva jātu nipātayet | śoṇitaṃ yāvataḥ pāṃsūn saṃgṛhnīyād dvijakṣatāt ||
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—അതുകൊണ്ട് അതിലേക്കു ഇറങ്ങരുത്; അതിനെ ഒരിക്കലും വീഴാൻ അനുവദിക്കരുത്. ദ്വിജന്റെ മുറിവിൽ നിന്നുള്ള രക്തം എത്ര പൊടിയെ സ്പർശിച്ചുവോ, അത്ര പൊടിയോടുകൂടി ആ രക്തം ശേഖരിക്കണം—ഇനി അശുദ്ധിയോ ഹാനിയോ പടരാതിരിക്കാനായി.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma lays down a rule of careful restraint and responsibility: do not recklessly enter into or spread a harmful/defiling situation; instead, contain it and remove even secondary contamination (symbolized by collecting blood and the dust it has touched), reflecting a broader ethic of non-harm and meticulous dharmic conduct.
In Śānti Parva’s instruction-setting, Bhīṣma is giving prescriptive guidance on proper conduct. Here he describes how one should respond to a brahmin’s injury: avoid actions that worsen the situation and carefully gather and remove the blood and affected earth, emphasizing containment and respect.