Shloka 19
Adhyāya 166: Kṛtaghna-doṣa (कृतघ्नदोषः) — the fault of ingratitude and the limits of expiation
तस्माद् राज्ञ: सदा तेजो दुःसहं ब्रह्म॒वादिनाम् । कर्ता शास्ता विधाता च ब्राह्मणो देव उच्यते
tasmād rājñaḥ sadā tejo duḥsahaṃ brahmavādinām | kartā śāstā vidhātā ca brāhmaṇo deva ucyate ||
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു— അതുകൊണ്ട് രാജാവിന് ബ്രഹ്മത്തെ പ്രസ്താവിച്ച് നിലനിർത്തുന്ന ബ്രഹ്മവാദികളുടെ തേജസ് എപ്പോഴും ദുസ്സഹമാണ്. ബ്രാഹ്മണനെ ‘ദേവൻ’ എന്നു പറയുന്നു—അവൻ കർത്താവും ശാസ്താവും (ശിക്ഷാനിയന്താവും) വിധാതാവും (ലോകക്രമം സ്ഥാപിച്ച് ധരിക്കുന്നവനും) ആകുന്നു.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse asserts that a king should recognize the superior spiritual authority (tejas) of Veda-upholding Brāhmaṇas; their role is portrayed as foundational to cosmic and social order—creating, regulating, and sustaining dharma—hence they are termed ‘deva’ in a normative, honorific sense.
In the Śānti Parva’s instruction on dharma and governance, Bhīṣma continues advising Yudhiṣṭhira about the principles of righteous rule, emphasizing the king’s relationship to Brāhmaṇas and the need to respect their moral-spiritual power and counsel.