Shloka 9
संधेयासंधेय-पुरुषनिर्णयः (Criteria for Allies and Non-Allies) — with the opening of the Gautama narrative
न दुष्करतं दानान्नातिमातरमाश्रय: । त्रैविद्येभ्य: परं नास्ति संन्यास: परम तप:,दानसे बढ़कर कोई दुष्कर धर्म नहीं है, माताकी सेवासे बड़ा कोई दूसरा आश्रय नहीं है, तीनों वेदोंके विद्वानोंसे श्रेष्ठ कोई विद्वान् नहीं है और संन्यास सबसे बड़ा तप है
na duṣkarataṁ dānān nātimātaram āśrayaḥ | traividyebhyaḥ paraṁ nāsti saṁnyāsaḥ paramaḥ tapaḥ ||
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—ദാനത്തേക്കാൾ ദുഷ്കരമായ ധർമ്മമില്ല; മാതൃസേവയെക്കാൾ വലിയ ആശ്രയമില്ല; ത്രൈവಿದ್ಯ (മൂന്നു വേദങ്ങൾ) അറിയുന്നവരെക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠ പണ്ഡിതനില്ല; സന്ന്യാസം തന്നെയാണ് പരമ തപസ്.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse presents a hierarchy of dharmic excellences: giving is the hardest virtue to practice; serving one’s mother is the greatest refuge; mastery of the three Vedas is the highest learning; and renunciation is the supreme austerity.
In the Śānti Parva’s instruction section, Bhishma continues advising Yudhiṣṭhira on dharma after the war, summarizing key ethical ideals that sustain personal and social order.