Previous Verse
Next Verse

Shloka 22

त्रिवर्गविचारः

Tri-varga Deliberation: Dharma, Artha, Kāma

मैत्रो5थ शीलसम्पन्न: प्रसन्नात्मा55त्मविच्च यः: । मुक्तस्य विविधै: सज्जैस्तस्य प्रेत्य फलं महत्‌,जो सबके प्रति मित्रताका भाव रखनेवाला और सुशील है, जिसका मन प्रसन्न है, जो नाना प्रकारकी आसक्तियोंसे मुक्त तथा आत्मज्ञानी है, उसे मृत्युके पश्चात्‌ मोक्षरूप महान्‌ फलकी प्राप्ति होती है

bhīṣma uvāca | maitraḥ atha śīla-sampannaḥ prasannātmā ātmavit ca yaḥ | muktasya vividhaiḥ saṅgais tasya pretya phalaṃ mahat ||

എല്ലാവരോടും മൈത്രിഭാവമുള്ളവനും, ശീലസമ്പന്നനും, പ്രസന്നചിത്തനും, ആത്മവിദനും, നാനാവിധ സംഗാസക്തികളിൽ നിന്ന് വിമുക്തനുമായവന് മരണാനന്തരം മഹത്തായ ഫലം—മോക്ഷം—ലഭിക്കുന്നു.

मैत्रःfriendly, benevolent
मैत्रः:
Karta
TypeAdjective
Rootमैत्र (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
अथand then / moreover
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
शीलसम्पन्नःendowed with good conduct
शीलसम्पन्नः:
Karta
TypeAdjective
Rootशीलसम्पन्न (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रसन्नात्माone whose mind/self is serene
प्रसन्नात्मा:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रसन्नात्मन् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
आत्मवित्knower of the Self
आत्मवित्:
Karta
TypeNoun
Rootआत्मविद् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
यःwho
यः:
Karta
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
मुक्तस्यof the liberated / freed (person)
मुक्तस्य:
TypeAdjective
Rootमुक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; मुच् + क्त)
FormMasculine, Genitive, Singular
विविधैःby/with various (kinds of)
विविधैः:
Karana
TypeAdjective
Rootविविध (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Instrumental, Plural
सङ्गैःattachments, associations
सङ्गैः:
Karana
TypeNoun
Rootसङ्ग (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental, Plural
तस्यof him
तस्य:
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive, Singular
प्रेत्यhaving departed (after death)
प्रेत्य:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootप्र-इ (धातु) + ल्यप्
फलम्fruit, result
फलम्:
Karta
TypeNoun
Rootफल (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative, Singular
महत्great
महत्:
Karta
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhishma

Educational Q&A

Cultivate universal friendliness, moral character, inner serenity, and Self-knowledge, while becoming free from attachments; such a person attains the supreme posthumous result—moksha.

In Shanti Parva, Bhishma instructs Yudhishthira on dharma and the path to the highest good; here he summarizes the qualities of a liberated-minded person and the liberation that follows after death.