Shloka 11
प्रेत्य चात्र मनुष्येन्द्र परमं विन्दते सुखम् । दमेन हि समायुक्तो महान्तं धर्ममश्लुते,नरेन्द्र! दमसे अर्थात् इन्द्रिय और मनके संयमसे युक्त पुरुषको महान धर्मकी प्राप्ति होती है। वह इहलोक और परलोकमें भी परम सुख पाता है
pretya cātra manuṣyendra paramaṃ vindate sukham | damena hi samāyukto mahāntaṃ dharmam aśnute, narendra |
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—ഹേ മനുഷ്യേന്ദ്രാ! ദമം ഉള്ളവൻ ഇഹലോകത്തും, മരണാനന്തരം പരലോകത്തും പരമസുഖം പ്രാപിക്കുന്നു. കാരണം ഇന്ദ്രിയ-മനോനിയന്ത്രണത്തോടെ ശാസിതനായ പുരുഷൻ മഹാധർമ്മത്തെ കൈവരിക്കുന്നു, ഹേ രാജാവേ.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma teaches that dama—self-restraint, especially mastery over the senses and mind—is a direct means to attain great Dharma and thereby the highest happiness in both this life and the next.
In the Śānti Parva’s instruction to Yudhiṣṭhira, Bhīṣma continues his ethical counsel for a ruler, emphasizing inner discipline as the foundation of righteous conduct and lasting well-being.