Shloka 12

नृशंस-लक्षणनिर्णयः | Determining the Marks of Cruel Conduct

Nṛśaṃsa

Devanagari script

न हि बुद्धया सम किंचिद्‌ विद्यते पुरुषे नृप । तथा बलेन राजेन्द्र न समो5स्तीह कक्षन,नरेश्वर! राजेन्द्र! पुरुषमें बुद्धिके समान दूसरी कोई वस्तु नहीं है। संसारमें जो बुद्धि- बलसे युक्त है, उसकी समानता करनेवाला दूसरा कोई पुरुष नहीं है

Transliteration

na hi buddhyā samaṁ kiñcid vidyate puruṣe nṛpa | tathā balena rājendra na samo 'stīha kaścana ||

Translation

ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—ഹേ നൃപാ! മനുഷ്യനിൽ ബുദ്ധിക്കു തുല്യമായ മറ്റൊന്നുമില്ല. ഹേ രാജേന്ദ്രാ! ഈ ലോകത്തിൽ ബുദ്ധി നയിക്കുന്ന ബലമുള്ളവനോട് തുല്യൻ ആരുമില്ല; അതിനാൽ ശ്രേഷ്ഠത വെറും ബലത്തിൽ അല്ല, വിവേകം നിയന്ത്രിക്കുന്ന ബലത്തിലാണ്.

Word by Word

नnot

हिindeed/for

बुद्ध्याby/with intellect

समम्equal (to)

किंचित्anything (at all)

विद्यतेexists/is found

पुरुषेin a man/person

नृपO king

तथाso/likewise

बलेनby/with strength

राजेन्द्रO lord of kings

नnot

समःequal

अस्तिis/exists

इहhere/in this world

कश्चनanyone (at all)

नरेश्वरO lord of men

Speaker

भीष्य उवाच

Characters & Entities

Bhishma

King (Yudhishthira, implied)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes