Shloka 1123
Dama-pradhāna-dharma (Self-restraint as the Root of Dharma) — Śānti-parva 154
पुत्रस्य नो जीवदानाज्जीवितं दातुमर्हसि । तब वे दुखी मनुष्य भगवान्को प्रणाम करके खड़े हो गये और इस प्रकार बोले --'प्रभो! इस इकलौते पुत्रसे हीन होकर हम मृतकतुल्य हो रहे हैं। आप हमारे इस पुत्रको जीवित करके हम समस्त जीवनार्थियोंको जीवनदान देनेकी कृपा करें”
putrasya no jīvadānāj jīvitaṃ dātum arhasi | tataḥ te duḥkhī manuṣyā bhagavantaṃ praṇamya sthitvā evam ūcuḥ— “prabho! asmin ekaputreṇa hīnā vayaṃ mṛtakatulyā bhavāmaḥ | bhavān asmākaṃ putraṃ jīvayitvā asmān sarvajīvanārthinaḥ jīvadānena anugṛhṇātu” |
“ഞങ്ങളുടെ പുത്രന് ജീവദാനം നൽകിയാൽ ഞങ്ങൾക്കും ജീവദാനം നൽകിയതായിരിക്കും.” അപ്പോൾ ദുഃഖാകുലരായ ആ ജനങ്ങൾ ഭഗവാനെ പ്രണാമം ചെയ്ത് എഴുന്നേറ്റ് നിന്നു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു—“പ്രഭോ! ഈ ഏകപുത്രനെ നഷ്ടപ്പെട്ടതുകൊണ്ട് ഞങ്ങൾ മരിച്ചവരെപ്പോലെ ആയിരിക്കുന്നു. ദയവായി ഞങ്ങളുടെ പുത്രനെ ജീവിപ്പിക്കണമേ; ആ കൃത്യത്തിലൂടെ ജീവനെ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഞങ്ങളെയെല്ലാം ജീവദാനത്തോടെ അനുഗ്രഹിക്കണമേ.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The passage frames compassion as a dharmic imperative: saving one life—especially of a dependent child—can be understood as restoring life and hope to an entire family. It also highlights the ethical power of humility and devotion (praṇāma) in seeking relief, presenting divine grace as responsive to sincere suffering.
A group of sorrowful people, devastated at the loss (or impending loss) of their only son, approach the Lord. After bowing respectfully, they plead for their son’s restoration to life, arguing that without him they are effectively dead; reviving him would be like granting life to all of them.