Shloka 11
शल्मलि–पवनसंवादः
The Dialogue of Śalmali and Pavana
ततः स देहमोक्षार्थ सम्प्रहषष्टेन चेतसा,अभ्यधावत वर्धन्तं पावकं लुब्धकस्तदा । बहेलिया अपने शरीरका परित्याग करनेके लिये मनमें हर्ष और उल्लास भरकर उस बढ़ती हुई आगकी ओर दौड़ पड़ा
tataḥ sa dehamokṣārthaṃ samprahṛṣṭena cetasā, abhyadhāvat vardhantaṃ pāvakaṃ lubdhakas tadā |
അപ്പോൾ ആ വേട്ടക്കാരൻ ദേഹത്യാഗം ചെയ്യുവാൻ ഉദ്ദേശിച്ച്, ഹർഷോന്മാദം നിറഞ്ഞ മനസ്സോടെ, വളർന്നുകൊണ്ടിരുന്ന ആ അഗ്നിയിലേക്കു ഓടിപ്പോയി. ഈ ദൃശ്യം ഒരു കഠിന നിശ്ചയം വെളിപ്പെടുത്തുന്നു—സംയമത്തിലേക്കോ പശ്ചാത്താപത്തിലേക്കോ മടങ്ങാതെ, അവൻ സ്വയംനാശത്തിലേക്കാണ് നീങ്ങുന്നത്।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how a mind seized by intense emotion can mistake self-destruction for “release.” In the ethical frame of Śānti Parva, it invites reflection on right resolve (dharma-guided intention) versus impulsive or despair-driven action, and on the need for discernment before irreversible deeds.
A hunter, seeking to abandon his body, becomes exhilarated and rushes toward a fire that is spreading. The action is presented as a decisive movement toward bodily death, setting up a moral and psychological moment within Bhīṣma’s discourse.