Shloka 43
Daṇḍa as the Foundation of Social Order (दण्डप्रतिष्ठा)
दण्डे स्थिता: प्रजा: सर्वा भयं दण्डे विदुर्बुधा: । दण्डे स्वर्गों मनुष्याणां लोको<यं सुप्रतिछ्ित:,दण्डपर ही सारी प्रजा टिकी हुई है, दण्डसे ही भय होता है, ऐसी विद्वानोंकी मान्यता है। मनुष्योंका इहलोक और स्वर्गलोक दण्डपर ही प्रतिष्ठित है
daṇḍe sthitāḥ prajāḥ sarvā bhayaṁ daṇḍe vidur budhāḥ | daṇḍe svargo manuṣyāṇāṁ loko ’yaṁ supratiṣṭhitaḥ ||
ദണ്ഡത്തിലാണ് സർവ്വ പ്രജയും നിലകൊള്ളുന്നത്; ദണ്ഡത്തിൽ നിന്നുതന്നെ ഭയം ജനിക്കുന്നു—എന്ന് ബുദ്ധിമാന്മാർ അറിയുന്നു. മനുഷ്യരുടെ ഈ ലോകവും സ്വർഗ്ഗലോകവും—ഇരണ്ടും—ദണ്ഡത്തിൽ തന്നെയാണ് ദൃഢമായി പ്രതിഷ്ഠിതം.
अजुन उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that daṇḍa—law backed by enforceable punishment—is the foundation of social stability: it restrains wrongdoing through deterrent fear and thereby upholds both worldly order and the moral economy that leads to heavenly reward.
In the Śānti Parva’s discussion of rājadharma (the duties of kings), Arjuna speaks about the necessity of daṇḍa as a governing principle, emphasizing that the people’s security and the functioning of society depend on effective enforcement.