Shloka 38

Daṇḍa as the Foundation of Social Order (दण्डप्रतिष्ठा)

Devanagari script

विष्वग्लोप: प्रवर्तेत भिद्येरन्‌ सर्वसेतव: । ममत्वं न प्रजानीयुर्यदि दण्डो न पालयेत्‌,यदि दण्ड मर्यादाका पालन न करावे तो चारों ओरसे धर्म-कर्मका लोप हो जाय, सारी मर्यादाएँ टूट जायँ और लोग यह भी न जानें कि कौन वस्तु मेरी है और कौन नहीं?

Transliteration

viśvag-lopaḥ pravarteta bhidyeran sarva-setavaḥ | mamatvaṃ na prajānīyur yadi daṇḍo na pālayet ||

Translation

ദണ്ഡം മർയ്യാദയെ നിലനിർത്താതിരുന്നാൽ, എല്ലാടവും ധർമ്മകർമ്മങ്ങളുടെ ലോപം സംഭവിക്കും; എല്ലാ അതിരുകളും നിയന്ത്രണങ്ങളും തകർന്നുപോകും; ‘ഇത് എന്റെത്, അത് എന്റെതല്ല’ എന്ന മമത്വബോധം പോലും ജനങ്ങൾക്കറിയാതാകും.

Word by Word

विष्वग्everywhere, on all sides

लोपःloss, disappearance, destruction

प्रवर्तेतwould arise / would occur

भिद्येरन्would be broken / would split

सर्वall

सेतवःboundaries, limits, restraints (lit. bridges/embankments)

ममत्वम्sense of 'mine', ownership

नnot

प्रजानीयुःwould know / would recognize

यदिif

दण्डःpunishment; royal authority; coercive power

नnot

पालयेत्would protect / would enforce / would govern

Speaker

अजुन उवाच

Characters & Entities

Arjuna

Daṇḍa (punitive authority/governance)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes