Shloka 26

Daṇḍa as the Foundation of Social Order (दण्डप्रतिष्ठा)

Devanagari script

सूक्ष्ममोनीनि भूतानि तर्कगम्यानि कानिचित्‌ । पक्ष्मणो5पि निपातेन येषां स्यथात्‌ स्कन्धपर्यय:,कितने ही ऐसे सूक्ष्म योनिके जीव हैं जो अनुमानसे ही जाने जाते हैं। मनुष्यकी पलकोंके गिरनेमात्रसे जिनके कंधे टूट जाते हैं (ऐसे जीवोंकी हिंसासे कोई कहाँ-तक बच सकता है?)

Translation

അനുമാനത്തിലൂടെ മാത്രമേ അറിയാൻ കഴിയുന്നത്ര സൂക്ഷ്മയോനികളിൽ എത്രയോ ജീവികൾ ഉണ്ട്; മനുഷ്യന്റെ കണ്ണിമ ചിമ്മുന്നതു മാത്രം കൊണ്ടു അവരുടെ തോളുകൾ ഒടിയുന്നുവെങ്കിൽ—അത്തരം ജീവഹിംസയിൽ നിന്ന് ആരെത്രത്തോളം രക്ഷപ്പെടും?

Word by Word

सूक्ष्मsubtle

योनीनिwombs/origins (births)

भूतानिbeings/creatures

तर्कby inference/reasoning

गम्यानिknowable/attainable

कानिsome/which

चित्indeed/some (enclitic)

पक्ष्मणःof an eyelash/eyelid-hair

अपिeven

निपातेनby the falling/downward motion

येषाम्of whom/whose

स्यात्would be/might occur

अथthen/indeed

स्कन्धof the shoulder

पर्ययःchange/overturning/dislocation

Speaker

अजुन उवाच

Dharma Sankata (Moral Dilemma)

War Context

Verse Rasa (Emotional Essence)

Philosophical Teaching

Political Layer

Meter (Chandas)

Sandhi Notes