Shloka 14
Daṇḍa as the Foundation of Social Order (दण्डप्रतिष्ठा)
इस प्रकार श्रीमह्ाभारत शान्तिपर्वके अन्तर्गत राजधर्मानुशासनपर्वमें द्रौपदीवाक्यविषयक चौदहवाँ अध्याय पूरा हुआ,नाच्छित्त्वा परमर्माणि नाकृत्वा कर्म दुष्करम् | नाहत्वा मत्स्यघातीव प्राप्रोति महतीं श्रियम् मछली मारनेवाले मल्लाहोंकी तरह दूसरोंके मर्मस्थानोंका उच्छेद और दुष्कर कर्म किये बिना तथा बहुसंख्यक प्राणियोंको मारे बिना कोई बड़ी भारी सम्पत्ति नहीं प्राप्त कर सकता
na cchittvā paramarmāṇi nākṛtvā karma duṣkaram | nāhatvā matsyaghātīva prāpnoti mahatīṃ śriyam ||
മറ്റുള്ളവരുടെ പരമ മർമ്മസ്ഥാനങ്ങളെ മുറിച്ചെറിയാതെ, ദുഷ്കരമായ കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യാതെ, മത്സ്യഘാതിയെപ്പോലെ അനേകം ജീവികളെ കൊല്ലാതെ—ആരും മഹത്തായ സമൃദ്ധി നേടുകയില്ല।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse asserts a hard-edged observation about worldly prosperity: great wealth is commonly gained through ruthless measures—hurting others at their vulnerable points, performing harsh deeds, and causing widespread harm—thereby highlighting the ethical cost that often accompanies political and material success.
In the Shanti Parva’s discussion of rajadharma (the duties and realities of rulership), Vaiśampāyana reports a maxim that reflects the pragmatic, sometimes grim logic of power and acquisition, using the analogy of fish-slayers to underscore the violence implicit in certain forms of gain.