Shloka 2

लुब्धक-कपोत-कपोती-आख्यानम्

The Hunter and the Pigeon Couple: Expiation and Refuge-Ethics

Devanagari script

तस्य कल्यगता भार्या चरितुं नाभ्यवर्तत । प्राप्तां च रजनीं दृष्टवा स पक्षी पर्यतप्यत,उसकी पत्नी सबेरेसे ही चारा चुगनेके लिये गयी थी, जो लौटकर नहीं आयी। अब रात हुई देख वह कबूतर उसके लिये बहुत संतप्त होने लगा

Transliteration

tasya kalyagatā bhāryā carituṃ nābhyavartata | prāptāṃ ca rajanīṃ dṛṣṭvā sa pakṣī paryatapyata ||

Translation

അവന്റെ ഭാര്യ പുലർച്ചെയേ ആഹാരം തേടി പുറപ്പെട്ടിരുന്നു; എന്നാൽ മടങ്ങിവന്നില്ല. രാത്രി വന്നതായി കണ്ടപ്പോൾ ആ പക്ഷി അവളുടെ വിരഹത്തിൽ അത്യന്തം വ്യാകുലപ്പെട്ടു.

Word by Word

तस्यof him / his

कल्यगताgone in the morning (having gone at dawn)

भार्याwife

चरितुम्to move about / to graze / to forage

नnot

अभ्यवर्ततreturned (came back)

प्राप्ताम्arrived / come

चand

रजनीम्night

दृष्ट्वाhaving seen

सःhe

पक्षीbird

पर्यतप्यत्was distressed / grieved

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

Bhishma

the bird (pigeon/dove)

the bird's wife

night (rajanī)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes