Shloka 1
कपोत-लुब्धकसंवादः — Hunter’s Remorse and Renunciatory Resolve
अपन का छा ] अतकडऑकाडज द्विचत्वारिशर्दाधिकशततमो< ध्याय: आपत्कालमें राजाके धर्मका निश्चय तथा उत्तम ब्राह्मणोंके सेवनका आदेश युधिछिर उवाच यदि घोर समुद्िष्टमश्रद्धेयमिवानृतम् । अस्ति स्विद् दस्युमर्यादा यामहं परिवर्जये
Yudhiṣṭhira uvāca | yadi ghoraṃ samudiṣṭam aśraddheyam ivānṛtam | asti svid dasyu-maryādā yām ahaṃ parivarjaye ||
യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു—“ആപത്തുകാലത്ത് മഹാപുരുഷന്മാർക്കുപോലും വിശ്വസിക്കാനാകാത്തതുപോലെ, അസത്യമെന്നു തോന്നുമത്ര ഭീകരമായ ഒരു കർമ്മം കടമയായി നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ടാൽ, കള്ളന്മാരുടെയും കൊള്ളക്കാരുടെയും ദുഷ്കൃത്യങ്ങൾക്ക് പിന്നെ ഏതു പരിധി ശേഷിക്കും? ഞാൻ എപ്പോഴും ഉപേക്ഷിക്കേണ്ട ആ പരിധി ഏതാണ്? പറയുക.”
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
Even when emergency-dharma (āpaddharma) permits harsh actions, one must still ask whether any inviolable moral boundary remains; Yudhiṣṭhira insists that dharma cannot become indistinguishable from criminality.
In the Śānti Parva’s discussion of conduct in calamity, Yudhiṣṭhira challenges the idea that extremely severe acts can be ‘duty’ in crisis, asking what line separates righteous necessity from the behavior of bandits.