Shloka 86
विश्वामित्र उवाच अद्याहमेतद् वृजिनं कर्म कृत्वा जीवंश्नरिष्यामि महापवित्रम् | स पूतात्मा धर्ममेवाभिपत्स्ये यदेतयोर्गुरु तद् वै ब्रवीहि,विश्वामित्र बोले--आज यह पापकर्म करके भी यदि मैं जीवित रहा तो परम पवित्र धर्मका अनुष्ठान करूँगा। इससे मेरे तन, मन पवित्र हो जायूँगे और मैं धर्मका ही फल प्राप्त करूँगा। जीवित रहकर धर्माचरण करना और उपवास करके प्राण देना--इन दोनोंमें कौन बड़ा है, यह मुझे बताओ
viśvāmitra uvāca | adyāham etad vṛjinaṃ karma kṛtvā jīvaṃśnariṣyāmi mahāpavitram | sa pūtātmā dharmam evābhipatsye yad etayor guru tad vai bravīhi ||
വിശ്വാമിത്രൻ പറഞ്ഞു— ഇന്ന് ഈ പാപകർമ്മം ചെയ്തിട്ടും ഞാൻ ജീവിച്ചിരിക്കുകയാണെങ്കിൽ, പിന്നെ ഞാൻ അത്യന്തം പവിത്രമായ ധർമ്മാനുഷ്ഠാനം നടത്തും. അപ്പോൾ എന്റെ അന്തഃകരണം ശുദ്ധമായി, ഞാൻ ധർമ്മത്തെയേ ആശ്രയിച്ച് അതിന്റെ ഫലം പ്രാപിക്കും. സത്യമായി പറയുക—ജീവിച്ച് ധർമ്മാചരണം ചെയ്യുന്നതാണോ വലിയത്, അല്ലെങ്കിൽ ഉപവസിച്ച് പ്രാണത്യാഗം ചെയ്യുന്നതാണോ വലിയത്?
विश्वामित्र उवाच
Educational Q&A
The verse frames an ethical dilemma: whether moral recovery is better pursued through continued life devoted to dharma (reform and righteous action) or through self-starvation leading to death (an extreme ascetic exit). It highlights the idea that purification and the fruits of dharma are tied to deliberate, sustained righteous conduct, not merely to self-destruction.
Viśvāmitra, anticipating or acknowledging a wrongful deed, declares that if he survives he will undertake a highly purifying observance and commit himself to dharma. He then asks his interlocutor to judge which is ‘greater’: living on to practice dharma or dying by fasting.