Shloka 42
जीवितार्थी कथं त्वद्य शत्रुभि: प्रार्थितस्त्रिभि: । तस्मादेनमहं शत्रुं मार्जार संश्रयामि वै,“इधर, मैं भी जीवनकी रक्षा चाहता हूँ, तीन-तीन शत्रु मुझपर घात लगाये बैठे हैं; अतः क्यों न आज मैं अपने शत्रु इस बिलावका ही आश्रय लूँ?
jīvitārthī kathaṃ tv adya śatrubhiḥ prārthitas tribhiḥ | tasmād enam ahaṃ śatruṃ mārjāraṃ saṃśrayāmi vai ||
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—ഞാൻ ജീവൻ രക്ഷിക്കാനാഗ്രഹിക്കുന്നു; ഇന്നോ മൂന്ന് ശത്രുക്കൾ എനിക്ക് വേണ്ടി പതിയിരിക്കുന്നു. അപ്പോൾ ഞാൻ എങ്ങനെ പ്രവർത്തിക്കണം? അതിനാൽ ഞാൻ എന്റെ ശത്രുവായ ഈ പൂച്ചയെയേ ആശ്രയിക്കുന്നു.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse highlights a pragmatic ethical tension: when threatened by multiple dangers, one may seek protection even from a hostile party. It points to the complexity of dharma in crisis—choices may be driven by survival, yet they carry moral ambiguity because refuge is taken in an 'enemy'.
A speaker (Bhīṣma, narrating a didactic episode) voices the predicament of being targeted by three enemies at once and concludes that, to save his life, he will resort to the shelter of a cat—explicitly acknowledging the cat as an enemy, yet choosing it as a temporary refuge against greater immediate threats.