Shloka 159
आपद्धर्मनिर्णयः — विश्वामित्र-श्वपचसंवादः
Apaddharma Determination: Dialogue of Viśvāmitra and the Śvapaca
अकाले हि समर्थस्य स्नेहहेतुरयं तव । तस्मान्नाहं चले स्वार्थात् सुस्थिर: संधिविग्रहे,“तुम शक्तिशाली हो तो भी जो बेसमय मुझपर इतना स्नेह दिखा रहे हो, इसका यह स्वार्थ ही कारण है; अतः मैं भी अपने स्वार्थसे विचलित नहीं हो सकता। संधि और विग्रहके विषयमें मेरा विचार सुनिश्चित है
akāle hi samarthasya snehahētur ayaṁ tava | tasmān nāhaṁ cale svārthāt susthiraḥ saṁdhivigrahē ||
നീ ശേഷിയുള്ളവനായിട്ടും ഈ അകാലത്തിൽ എനിക്കു കാണിക്കുന്ന സ്നേഹത്തിന് കാരണം സ്വാർത്ഥമത്രേ. അതിനാൽ ഞാനും എന്റെ സ്വാർത്ഥത്തിൽ നിന്ന് വഴുതുകയില്ല; സന്ധിയും വൈരവും സംബന്ധിച്ച എന്റെ തീരുമാനം ദൃഢവും സ്ഥിരവുമാണ്.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma highlights that apparent affection shown at an inopportune moment may be driven by ulterior motives, and he asserts the importance of steady resolve in matters of policy—whether to pursue reconciliation (saṁdhi) or conflict (vigraha)—without being swayed by strategic flattery.
In the Shanti Parva’s discourse on governance and conduct, Bhishma responds to an interlocutor’s sudden friendliness by interpreting it as interest-driven persuasion. He declares that he will not abandon his own considered stance and remains firm about the course to take regarding peace or war.