Shloka 121
Devanagari script
ततश्रिच्छेद तं पाशं मार्जारस्थ च मूषिक:,बिलं विवेश पलित: शाखां लेभे स लोमश: । तदनन्तर चूहेने बिलावका बन्धन काट दिया। जालसे छूटते ही बिलाव उसी पेड़पर चढ़ गया। उस घोर शत्रु तथा उस भारी घबराहटसे छुटकारा पाकर पलित अपने बिलमें घुस गया और लोमश वृक्षकी शाखापर जा बैठा
Translation
അതിനുശേഷം എലി ആ ബന്ധനം മുറിച്ചു. വലയിൽ നിന്ന് മോചിതനായ ഉടൻ പൂച്ച അതേ മരത്തിലേക്ക് ചാടിക്കയറി. ഭീകരശത്രുവിലും കടുത്ത ഭീതിയിലും നിന്ന് രക്ഷപ്പെട്ട പാലിതൻ തന്റെ മാളത്തിലേക്ക് കയറിപ്പോയി; ലോമശൻ മരക്കൊമ്പിൽ കയറി ഇരുന്നു।
Word by Word
ततःthen/thereupon
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
छित्त्वाhaving cut
छित्त्वा:
TypeVerb
Rootछिद्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), parasmaipada (usage-neutral)
तंthat
तं:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
Formmasculine, accusative, singular
पाशम्noose/bond
पाशम्:
Karma
TypeNoun
Rootपाश
Formmasculine, accusative, singular
मार्जारःcat
मार्जारः:
Karta
TypeNoun
Rootमार्जार
Formmasculine, nominative, singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
मूषिकःmouse/rat
मूषिकः:
Karta
TypeNoun
Rootमूषिक
Formmasculine, nominative, singular
बिलम्burrow/hole
बिलम्:
Karma
TypeNoun
Rootबिल
Formneuter, accusative, singular
विवेशentered
विवेश:
TypeVerb
Rootविश्
Formperfect (liṭ), third, singular, parasmaipada
पलितःPalita (proper name)
पलितः:
Karta
TypeNoun
Rootपलित
Formmasculine, nominative, singular
शाखाम्branch
शाखाम्:
Karma
TypeNoun
Rootशाखा
Formfeminine, accusative, singular
लेभेobtained/reached
लेभे:
TypeVerb
Rootलभ्
Formperfect (liṭ), third, singular, ātmanepada
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
Formmasculine, nominative, singular
लोमशःLomaśa (proper name)
लोमशः:
Karta
TypeNoun
Rootलोमश
Formmasculine, nominative, singular
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes