Shloka 1
Sandhi–Vigraha in Āpada: The Mouse and the Cat (सन्धिविग्रहापदि—मूषकमार्जारसंवादः)
औपनआक्राता बछ। अर: 2 पजञ्चत्रिशर्दाधिकशततमोब् ध्याय: मर्यादाका पालन करने-करानेवाले कायव्यनामक दस्युकी सदगतिका वर्णन भीष्म उवाच अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् । यथा दस्यु: समर्याद: प्रेत्यभावे न नश्यति,भीष्मजी कहते हैं--युधिष्ठिर! जो दस्यु (डाकू) मर्यादाका पालन करता है, वह मरनेके बाद दुर्गतिमें नहीं पड़ता। इस विषयमें विद्वान् पुरुष एक प्राचीन इतिहासका उदाहरण दिया करते हैं
bhīṣma uvāca | atrāpy udāharantīmam itihāsaṃ purātanam | yathā dasyuḥ samaryādaḥ pretyabhāve na naśyati ||
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—യുധിഷ്ഠിരാ! ഇവിടെ കൂടി പണ്ഡിതർ ഒരു പുരാതന ഇതിഹാസം ഉദാഹരിക്കുന്നു—മര്യാദ പാലിക്കുന്ന ദസ്യു മരണാനന്തരം പരലോകസ്ഥിതിയിൽ നശിക്കുകയില്ല.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Even a socially condemned person (a dasyu) can avoid a bad post-death fate if he observes maryādā—recognized limits of right conduct—showing that ethical restraint has spiritual consequences.
Bhishma introduces an old illustrative story (itihāsa) to explain to Yudhishthira that adherence to moral boundaries can protect one from ruin in the hereafter, setting up a didactic example to follow.