Shloka 4
Sahadeva on Attachment (mamatā), ‘mameti/na mameti’, and the Middle Path of Conduct
दव्यक्षरस्तु भवेन्मृत्युस्त्रयक्षरं ब्रह्म शाश्वतम् । ममेति च भवेन्मृत्युर्न ममेति च शाश्वतम्,दो अक्षरोंका “मम” (यह मेरा है--ऐसा भाव) मृत्यु है, और तीन अक्षरोंका “न मम' (यह मेरा नहीं है--ऐसा भाव) अमृत--सनातन ब्रह्म है
dvayakṣaras tu bhaven mṛtyus trayakṣaraṃ brahma śāśvatam | mameti ca bhaven mṛtyur na mameti ca śāśvatam ||
രണ്ട് അക്ഷരങ്ങളുള്ള ‘മമ’—‘ഇത് എന്റേതാണ്’ എന്ന ഭാവം—മൃത്യുവാണ്; മൂന്ന് അക്ഷരങ്ങളുള്ള ‘ന മമ’—‘ഇത് എന്റേതല്ല’ എന്ന ഭാവം—അമൃതം, ശാശ്വത ബ്രഹ്മമാണ്. ‘എന്റെത്’ എന്ന ഉടമബോധം മൃത്യുവിലേക്കും, ‘എന്റെത് അല്ല’ എന്ന ത്യാഗബോധം ശാശ്വതത്തിലേക്കും നയിക്കുന്നു.
सहदेव उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that possessiveness (‘mama’, “mine”) binds one to mortality and suffering, while non-possessiveness (‘na mama’, “not mine”) aligns the mind with the eternal reality (Brahman). Ethically, it urges restraint of egoic ownership and cultivation of detachment as a path to peace and liberation.
In the Shanti Parva’s instruction-oriented setting, Sahadeva delivers a concise aphorism: he contrasts two short expressions—‘mama’ and ‘na mama’—to show how inner attitude determines bondage or freedom, framing spiritual wisdom as practical moral guidance.