Previous Verse
Next Verse

Shloka 3

आपद्-राजनीतिः (Āpad-rājanīti) — Policy Options in Multi-Front Crisis

ऋषभ उवाच इत्येवमुक्ते वचने राज्ञा मुनिरधोमुख: । तूष्णीमेवाभवत्‌ तत्र न च प्रत्युक्तवान्‌ नृपम्‌,ऋषभ कहते हैं--राजन्‌! राजाके ऐसा कहनेपर वे मुनि नीचे मुँह किये चुपचाप बैठे ही रह गये। राजाको कुछ उत्तर न दे सके

ṛṣabha uvāca | ityevamukte vacane rājñā munir adhomukhaḥ | tūṣṇīm evābhavat tatra na ca pratyuktavān nṛpam |

ഋഷഭൻ പറഞ്ഞു—രാജാവ് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ആ മുനി മുഖം താഴ്ത്തി അവിടെത്തന്നെ പൂർണ്ണ മൗനത്തിലായി; രാജാവിന് ഒരു മറുപടിയും നൽകിയില്ല.

ऋषभःRishabha
ऋषभः:
Karta
TypeNoun
Rootऋषभ
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
एवम्in this manner
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
उक्तेwhen (it was) said
उक्ते:
Adhikarana
TypeVerb
Rootवच्
FormPast passive participle (kta), Neuter, Locative, Singular
वचनेin the statement/words
वचने:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवचन
FormNeuter, Locative, Singular
राज्ञाby the king
राज्ञा:
Karana
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Instrumental, Singular
मुनिःthe sage
मुनिः:
Karta
TypeNoun
Rootमुनि
FormMasculine, Nominative, Singular
अधोमुखःwith face turned downward
अधोमुखः:
TypeAdjective
Rootअधोमुख
FormMasculine, Nominative, Singular
तूष्णीम्silently
तूष्णीम्:
TypeIndeclinable
Rootतूष्णीम्
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
अभवत्became/was
अभवत्:
TypeVerb
Rootभू
FormImperfect, Third, Singular
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
not
:
TypeIndeclinable
Root
and
:
TypeIndeclinable
Root
प्रत्युक्तवान्having replied / replied
प्रत्युक्तवान्:
TypeVerb
Rootप्रति-उक्तवत्
FormPast active participle (क्तवत्), Masculine, Nominative, Singular
नृपम्the king
नृपम्:
Karma
TypeNoun
Rootनृप
FormMasculine, Accusative, Singular

ऋषभ उवाच

Ṛṣabha
R
rājā (the king)
M
muni (the sage)
N
nṛpa (the king)