Shloka 16

Gautama–Yama Saṃvāda: Mātṛ-Pitṛ-Ṛṇa (Debt to Parents) and Śubha-Loka Attainment

Devanagari script

कि नु ज्यायस्तरं लोके महत्त्वात्‌ प्रतिभाति वः । एतदिच्छामि तत्त्वेन श्रीतुं किमिह दुर्लभम्‌,“आप महान्‌ सौभाग्यशाली तपस्वी हैं; इसलिये मैं आपसे अपने मनका संदेह पूछता हूँ। एक ओर आशावान्‌ पुरुष हो और दूसरी ओर अनन्त आकाश हो तो जगत्‌में महत्ताकी दृष्टिसे आपलोगोंको कौन बड़ा जान पड़ता है? मैं इस बातको तत्त्वसे सुनना चाहता हूँ। भला, यहाँ आकर कौन-सी वस्तु दुर्लभ रहेगी?

Transliteration

ki nu jyāyastaraṃ loke mahattvāt pratibhāti vaḥ | etad icchāmi tattvena śrotuṃ kim iha durlabham ||

Translation

ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു— മഹത്ത്വത്തിന്റെ മാനദണ്ഡത്തിൽ ഈ ലോകത്ത് നിങ്ങള്ക്ക് ഏതാണ് കൂടുതൽ മഹത്തായി തോന്നുന്നത്? ഇത് തത്ത്വമായി കേൾക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; ഇവിടെ വന്നശേഷം പിന്നെ എന്താണ് ദുർലഭം?

Word by Word

किम्what

नुindeed/then (interrogative particle)

ज्यायस्तरम्greater

लोकेin the world

महत्त्वात्by/with respect to greatness

प्रतिभातिappears/seems

वःto you / of you

एतत्this

इच्छामिI wish/desire

तत्त्वेनin truth / truly

श्रोतुम्to hear

किम्what

इहhere

दुर्लभम्hard to obtain/rare

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

Bhishma (Bhīṣma)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes