Shloka 14
Gautama–Yama Saṃvāda: Mātṛ-Pitṛ-Ṛṇa (Debt to Parents) and Śubha-Loka Attainment
आशायास्तपसि श्रेष्ठास्तथा नानतमहं गत: । भवतां विदितं सर्व सर्वज्ञा हि तपोधना:,“महान् पर्वत हिमालय अथवा अगाध जलराशि समुद्र अपनी विशालताके द्वारा आशाकी समानता नहीं कर सकते। तपस्यामें श्रेष्ठ तपोधनो! जैसे आकाशका कहीं अन्त नहीं है, उसी प्रकार मैं आशाका अन्त नहीं पा सका हूँ। आपको तो सब कुछ मालूम ही है; क्योंकि तपोधन मुनि सर्वज्ञ होते हैं
Bhīṣma uvāca: āśāyās tapasi śreṣṭhās tathā nāntam ahaṃ gataḥ | bhavatāṃ viditaṃ sarvaṃ sarvajñā hi tapodhanāḥ ||
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു— ഹേ തപസ്സിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ! ഞാൻ ആശയുടെ അന്തം പ്രാപിച്ചിട്ടില്ല. എന്നാൽ നിങ്ങള്ക്കെല്ലാം അറിയാം; തപോധന മുനിമാർ സർവ്വജ്ഞരെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Hope/desire (āśā) can be effectively limitless; even one engaged in discipline may not find its end. Recognizing this helps cultivate detachment and steadiness, while true sages—grounded in tapas and insight—understand its nature and how it binds.
Bhishma addresses a group of ascetic sages, acknowledging their spiritual authority and insight. He confesses that he has not been able to discover the ‘end’ of āśā, and he defers to the sages as knowers of all due to their ascetic attainment.