Shloka 12
Gautama–Yama Saṃvāda: Mātṛ-Pitṛ-Ṛṇa (Debt to Parents) and Śubha-Loka Attainment
Devanagari script
न राजलक्षणत्यागो न पुरस्य तपोधना: । दुःखं करोति तत् तीव्रं यथा55शा विहता मम,“तपोधनो! नगर तथा राजचिदह्लोंका परित्याग मुझे वैसा तीव्र कष्ट नहीं दे रहा है, जैसा कि मेरी भग्न हुई आशा दे रही है
Transliteration
na rāja-lakṣaṇa-tyāgo na purasya tapo-dhanāḥ | duḥkhaṃ karoti tat tīvraṃ yathāśā vihatā mama ||
Translation
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു— ഹേ തപോധനേ! രാജലക്ഷണങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ചതും നഗരത്തെ വിട്ടുപോയതും എനിക്ക് അത്ര തീവ്രദുഃഖം നൽകുന്നില്ല; തകർന്നുപോയ എന്റെ ആശയാണ് അതിലധികം വേദനിപ്പിക്കുന്നത്.
Word by Word
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
राजलक्षणत्यागःabandonment of the marks/insignia of kingship
राजलक्षणत्यागः:
Karta
TypeNoun
Rootराजलक्षणत्याग
FormMasculine, Nominative, Singular
नnor
न:
TypeIndeclinable
Rootन
पुरस्यof the city
पुरस्य:
TypeNoun
Rootपुर
FormNeuter, Genitive, Singular
तपोधनO ascetic rich in austerity
तपोधन:
TypeNoun
Rootतपोधन
FormMasculine, Vocative, Singular
दुःखम्pain, sorrow
दुःखम्:
Karma
TypeNoun
Rootदुःख
FormNeuter, Accusative, Singular
करोतिcauses, makes
करोति:
TypeVerb
Rootकृ
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada
तत्that
तत्:
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
तीव्रम्intense, severe
तीव्रम्:
TypeAdjective
Rootतीव्र
FormNeuter, Accusative, Singular
यथाas, just as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
आशाhope
आशा:
Karta
TypeNoun
Rootआशा
FormFeminine, Nominative, Singular
विहताstruck down, shattered
विहता:
TypeParticiple
Rootवि-हन्
FormFeminine, Nominative, Singular, Passive, Past (PPP)
ममmy
मम:
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormGenitive, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhishmaVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes