Shloka 18
आशा-कृशता उपाख्यानम्
The Episode on the Emaciation Caused by Hope
तब शत्रुसूदन नरेशने एक बड़ा भयंकर तीखा बाण हाथमें लिया, जो मर्मस्थलोंको विदीर्ण कर देनेवाला था। उस श्रेष्ठ बाणको उन्होंने धनुषपर रखा ।। ततो गव्यूतिमात्रेण मृगयूथपयूथप: । तस्य बाणपथं मुक््त्वा तस्थिवान् प्रहसन्निव,यह देख मृगोंका वह यूथपति राजाके बाणका मार्ग छोड़कर दो कोस दूर जा पहुँचा और हँसता हुआ-सा खड़ा हो गया
tato gavyūtimātreṇa mṛgayūthapayūthapaḥ | tasya bāṇapathaṃ muktvā tasthivān prahasann iva ||
അപ്പോൾ ശത്രുസൂദനനായ രാജാവ് മർമ്മസ്ഥാനങ്ങളെ പിളർത്തിവിടാൻ ശേഷിയുള്ള ഭയങ്കരവും മൂർച്ചയുള്ളതുമായ മഹാബാണം കൈയിൽ എടുത്തു; ആ ശ്രേഷ്ഠ ബാണം ധനുസ്സിൽ വെച്ചു. അത് കണ്ട മൃഗക്കൂട്ടത്തിന്റെ നേതാവ് വെറും ഒരു ഗവ്യൂതി ദൂരം മാത്രം മാറി രാജാവിന്റെ ബാണപഥം ഒഴിവാക്കി; രണ്ട് ക്രോശ ദൂരം ചെന്നു, ചിരിക്കുന്നതുപോലെ അവിടെ നിന്നു.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Power and aggression alone do not guarantee success; alertness, timely movement, and intelligent avoidance can neutralize even a strong attacker. The episode uses hunting imagery to suggest that effective action must be guided by discernment rather than mere force.
As the king prepares to shoot, the leader of the deer herd quickly shifts out of the arrow’s line of flight, moves about a gavyūti away, and stands as if mocking—showing the king’s shot has been effectively evaded.