Shloka 10
Śīla-prāpti and Śīla-lakṣaṇa (शीलप्राप्ति-शीललक्षणम्) | On the Acquisition and Marks of Character
अपध्यानमलो धर्मो मलो<र्थस्य निगृहनम् । सम्प्रमोदमल: कामो भूय: स्वगुणवर्जित:,फलकी इच्छा धर्मका मल है, संगृूहीत करके रखना अर्थका मल है और अमोद-प्रमोद कामका मल है, परंतु यह त्रिवर्ग यदि अपने दोषोंसे रहित हो तो कल्याणकारक होता है
Bhīṣma uvāca — apadhyānamalo dharmo malo 'rthasya nigṛhaṇam | sampramodamalaḥ kāmo bhūyaḥ svaguṇavarjitaḥ ||
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു— ഫലലാലസ ധർമ്മത്തിന്റെ മലമാണ്; ശേഖരിച്ചു പിടിച്ചുവെക്കൽ/കൃപണത അർത്ഥത്തിന്റെ മലമാണ്; ഉന്മത്തമായ വിനോദവിലാസം കാമത്തിന്റെ മലമാണ്. എന്നാൽ ത്രിവർഗ്ഗം തത്തത്ത ദോഷങ്ങളിൽ നിന്ന് വിമുക്തമായി, തത്തത്ത ഗുണങ്ങളോടൊത്ത് അനുഷ്ഠിക്കപ്പെടുമ്പോൾ അത് കല്യാണകരമാകുന്നു.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma teaches that dharma, artha, and kama are not rejected outright; rather, each becomes harmful when mixed with its characteristic 'stain'—negligence in dharma, hoarding in artha, and reckless revelry in kama. When pursued with their proper virtues and without these defects, the three aims support human welfare.
In the Shanti Parva’s instruction section, Bhishma continues advising Yudhiṣṭhira on ethical living and governance. Here he analyzes the three human aims (dharma, artha, kāma), identifying typical corruptions and affirming their beneficial form when disciplined and virtuous.