Shloka 49
त्रिवर्गमूलनिश्चयः — Determining the Roots of Dharma, Artha, and Kāma
Mahābhārata, Śānti-parva 123
ऋषिभ्यो भगवान् सोम: सोमाद् देवा: सनातना: । देवेभ्यो ब्राह्मणा लोके जाग्रतीत्युपधारय
Vasuharomā uvāca: ṛṣibhyo bhagavān somaḥ, somād devāḥ sanātanāḥ | devebhyo brāhmaṇā loke jāgratīty upadhāraya ||
ഋഷിമാരിൽ നിന്ന് ഭഗവാൻ സോമൻ ഉദ്ഭവിക്കുന്നു; സോമനിൽ നിന്ന് സനാതന ദേവഗണം ഉദ്ഭവിക്കുന്നു. ദേവന്മാരിൽ നിന്ന് ഈ ലോകത്തിൽ ബ്രാഹ്മണർ സദാ ജാഗരൂകരായി നിലകൊള്ളുന്നു—ഇത് നന്നായി മനസ്സിലാക്കുക.
वसुहरोम उवाच
Educational Q&A
The verse teaches a hierarchical transmission of sacred potency and responsibility: sages give rise to Soma, Soma to the eternal gods, and from the gods the Brāhmaṇas inherit the duty of constant vigilance—remaining ‘awake’ to protect and sustain dharma in the world.
Vasuharomā is instructing his listener by stating a doctrinal lineage of authority and world-protection: divine and ritual power is traced through revered sources, culminating in the Brāhmaṇas’ role as wakeful guardians and guides within society.