Shloka 11
त्रिवर्गमूलनिश्चयः — Determining the Roots of Dharma, Artha, and Kāma
Mahābhārata, Śānti-parva 123
मान्धातोवाच बृहस्पतेर्मतं राजन्नधीतं सकल त्वया | तथैवौशनसं शास्त्र विज्ञातं ते नरोत्तम
Māndhātovāca: Bṛhaspater mataṁ rājan adhītaṁ sakalaṁ tvayā | tathaivauśanasaṁ śāstraṁ vijñātaṁ te narottama ||
മാന്ധാതാവ് പറഞ്ഞു—ഹേ രാജാവേ, ഹേ നരശ്രേഷ്ഠനേ! നീ ബൃഹസ്പതിയുടെ സമഗ്രമതം പൂർണ്ണമായി അധ്യയനം ചെയ്തിരിക്കുന്നു; അതുപോലെ ഉശനസ് (ശുക്രാചാര്യൻ) രചിച്ച നയ-നീതിശാസ്ത്രവും നിനക്ക് പൂർണ്ണമായി അറിയാം.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the ideal of a ruler (or counselor) being well-trained in authoritative traditions of counsel and polity—here represented by Bṛhaspati and Uśanas—so that governance is grounded in learned ethical and practical wisdom.
Māndhātā addresses a king, praising him as ‘best of men’ and affirming that he has mastered both Bṛhaspati’s doctrine and Uśanas/Śukra’s treatise on statecraft, setting the stage for further discussion on righteous governance.